नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्था: अस्थिरता र सुधारका चुनौतीहरू

 

नपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्था

नेपालको हालको राजनीतिक अवस्था अस्थिरता र जटिलताले भरिएको छ। पछिल्ला केही वर्षमा नेपालको राजनीति पटक–पटक सरकार परिवर्तन, गठबन्धनको बेमेल, र दलीय स्वार्थको कारणले अन्योलमा परेको छ।

१. राजनीतिक अस्थिरता

नेपालको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको संरचना २०१५ को संविधानपछि कार्यान्वयनमा आएको हो। तर, राजनीतिक स्थायित्व अझै प्राप्त हुन सकेको छैन। बारम्बार हुने सरकार परिवर्तन, गठबन्धन सरकारको विघटन, र दलहरू बीचको विचारधारात्मक फरकपनले स्थिरता स्थापना गर्न असम्भव बनाएको छ।

२. सरकारको बदलाब र विवाद

पछिल्लो समय प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) नेतृत्वको सरकारलाई समर्थन गर्ने दलहरू बीच असहमति र विवाद देखा परिरहेको छ। सरकारको नेतृत्व र भागबण्डाको विषयमा सहमति नजुट्दा सरकारलाई दीर्घकालीन रूपमा टिकाउन कठिनाइ भइरहेको छ।

३. अन्तर्राष्ट्रिय दबाब

नेपालको भू-राजनीतिक स्थिति भारत र चीनको बीचमा रहेकोले यी दुई शक्तिशाली राष्ट्रहरूको स्वार्थसँग जोडिएको छ।

भारत: परम्परागत रूपमा नेपालको निकटतम साझेदार हो।

चीन: पछिल्लो दशकमा लगानी र पूर्वाधार विकासका माध्यमबाट आफ्नो प्रभाव बढाउँदै आएको छ।

दुवै देशहरूको प्रभावका कारण नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा पनि ध्रुवीकरण भएको देखिन्छ।

४. आर्थिक चुनौतीहरू

नेपालको आर्थिक अवस्था पनि कमजोर छ।

COVID-19 महामारीले अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ।

बेरोजगारी, युवाहरूको विदेश पलायन, र विदेशी लगानीको अभावले अर्थतन्त्र सुधार्न चुनौती थपेको छ।

५. सामाजिक समस्या

नेपालको समाज विभिन्न जाति, भाषा, र सांस्कृतिक समूहको मिश्रण हो। मधेशी, थारू, र अन्य अल्पसंख्यक समुदायहरूको अधिकार र प्रतिनिधित्वका विषयमा असन्तोष कायमै छ।

समाधानका उपायहरू

१. दीर्घकालीन राजनीतिक स्थायित्वका लागि दलहरूबीच सहमति र संवादको स्थापना।

२. समावेशी संविधान कार्यान्वयन गर्दै अल्पसंख्यकहरूको अधिकारको सुनिश्चितता।

३. लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गर्दै आर्थिक सुधार।

४. भारत र चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम राख्दै स्वतन्त्र कूटनीति।

नेपालको राजनीतिक स्थिरता र आर्थिक विकासका लागि ठोस नीति र प्रतिबद्धता आवश्यक छ। जनता र सरकारबीचको विश्वास पुनर्स्थापित गर्दै मात्र देशले समृद्धि प्राप्त गर्न सक्छ।